Yangiliklar
O‘zbekistonda mikro GESlar qurilishi soddalashtiriladi va xususiy investorlar uchun shart-sharoitlar qayta ko‘rib chiqiladi
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19-avgusttanishdikichik va mikro gidroelektr stansiyalar tarmog‘ini yanada rivojlantirish bo‘yicha takliflar bilan.
O‘tgan yili qabul qilingan farmonga muvofiq, mamlakatimizda rejalashtirilganqurishxususiy sektor ishtirokida umumiy quvvati 164 MVt boʻlgan 3000 ga yaqin kichik va mikro gidroelektrostansiyalar. Shu bilan birga, hozirgacha 41,6 MVt quvvatga ega 64 ta ob`ekt ishga tushirildi - rejalashtirilgan hajmning chorak qismi.
Ko‘zda tutilgan 3 mingga yaqin loyihadan atigi 932 tasi bo‘yicha tashabbuskorlar aniqlangan. Jahon banki ishtirokida ajratilgan 150 million dollarlik imtiyozli resurslarni o‘zlashtirish sur’ati ham pastligicha qolmoqda.
Taqdimotda tadbirkorlar va investorlarda stansiyalar qurilishi va ishlab chiqarilgan elektr energiyasini sotish shartlari yuzasidan hali ham savollar borligi ta’kidlandi.
Shu munosabat bilan auktsionlarda nafaqat loyihaning boshlang‘ich qiymatini, balki elektr energiyasini xarid qilishning minimal tarifini ham belgilash taklif etildi. Uni stansiyaning quvvatiga qarab farqlash rejalashtirilgan.
Ushbu yondashuv kim oshdi savdolarida “nol” narxda yutib olingan, biroq keyinchalik amalga oshirilmagan loyihalar muammosini hal etishi, shuningdek, investorlar uchun shart-sharoitlarni yanada aniq va barqaror qilishi kutilmoqda.
100 kVt gacha bo‘lgan mikro GESlar uchun soddalashtirilgan tartib joriy etiladi
100 kVt gacha quvvatga ega mikro GESlarni loyihalash va qurish ishlarini soddalashtirilgan tartibda o‘tkazish rejalashtirilgan.
Quvvati 50 kVtgacha boʻlgan obʼyektlarni shaharsozlik hujjatlari ekspertizasidan va davlat arxitektura-qurilish nazoratidan ozod qilish taklif etilmoqda.
Bundan tashqari, bo`ladiqo`shimcha suv bosimini yaratish uchun kanallar, daryolar va kanallar dizaynini o`zgartirishga ruxsat beriladi.
Suv xoʻjaligi obʼyektlarida oʻz ehtiyojlari uchun kim oshdi savdosi oʻtkazmasdan kichik va mikro GESlar qurishga ham ruxsat beriladi.
Loyihalarni qoʻllab-quvvatlash uchun mos obʼyektlarni aniqlashdan tortib, stansiyalarni ishga tushirish va undan keyingi foydalanishgacha boʻlgan butun jarayonni qamrab oladigan raqamli platformani ishga tushirish rejalashtirilgan.
Shuningdek, kichik gidroelektr stansiyalarni loyihalash, qurish va ulardan foydalanish bo‘yicha yagona uslubiy qo‘llanma hamda xususiy sektor ishtirokidagi loyihalarni amalga oshirishning alohida tartibi ishlab chiqilishi kutilmoqda.
Uskunalarning 90% hali ham import qilinadi
Sanoat muammolaridan biri importga yuqori darajada qaramlik bo`lib qolmoqda. Hozirda kichik va mikro GESlar uchun gidroagregat va butlovchi qismlarning qariyb 90 foizi xorijdan yetkazib berilmoqda.
Taqdimotda 46 ta kichik va mikro GES qurgan “O‘zbekgidroenergo” aksiyadorlik jamiyatining tajribasi ta’kidlandi. Tadbirkorlarga loyiha va qurilish-montaj ishlaridan tortib, uskunalar yetkazib berishgacha bo‘lgan kompleks xizmatlarni ko‘rsatishda kompaniya imkoniyatlaridan foydalanish taklif etilmoqda.
Shuningdek, ishlab chiqarish O‘zbekistonda mahalliylashtirilishi mumkin bo‘lgan gidroagregatlar va butlovchi qismlar ro‘yxati tuziladi. Tegishli takliflar tadbirkorlar va investorlarga taqdim etilishi rejalashtirilgan.
Kanallarning salohiyati qayta baholanadi
Oʻzbekistondagi daryo va kanallar tarmogʻining umumiy uzunligi 173 ming kilometrdan oshadi.
Rasmiylarning fikricha, kichik gidroenergetika uchun qo`shimcha imkoniyatlar mavjud, xususan, beton bilan qoplangan kanallarda. Mas’ul bo‘limlarga bunday obyektlarni to‘liq inventarizatsiyadan o‘tkazish, loyihalarni amalga oshirish uchun yangi maydonlarni aniqlash topshirildi.
2030 yilga borib ular kichik gidroelektr stansiyalar quvvatini 204,8 MVtga yetkazmoqchi.
2030 yilga kelib kichik va mikro GESlarning oʻrnatilgan quvvatini 204,8 MVtga, yillik ishlab chiqarishni esa 620 million kVt/soatga yetkazish rejalashtirilgan.
Rasmiylarning hisob-kitoblariga ko`ra, bu 350 mingga yaqin xonadonni "yashil" elektr energiyasi bilan ta`minlash uchun etarli bo`ladi.
Kichik gidroenergetikani rivojlantirish har yili 187 million kub metr tabiiy gazni tejash va 311 ming tonnaga yaqin karbonat angidrid gazining atmosferaga chiqarilishining oldini olishi kutilmoqda.
Bundan tashqari, yangi oʻquv yilidan boshlab kichik hajmdagi “yashil” energetika sohasida mutaxassislar tayyorlash uchun dual taʼlim tizimini joriy etish rejalashtirilgan. Talabalar energetika korxonalarida, jumladan, kichik gidroenergetika inshootlarida amaliy mashg‘ulotlardan o‘tadilar.
Shavkat Mirziyoyev loyihalarni amalga oshirishni jadallashtirish, xususiy investorlar ishtirokini kengaytirish, moliyaviy resurslardan samarali foydalanish, asbob-uskunalar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish va mutaxassislar tayyorlashni kuchaytirish bo‘yicha ko‘rsatmalar berdi.
Manba
