Yangiliklar
<p>Kichik va mikro gidroenergetikani yanada rivojlantirish chora-tadbirlari ko`rsatilgan</p>
Prezident Shavkat Mirziyoyev kichik va mikro gidroelektr stansiyalar tarmog‘ini rivojlantirish bo‘yicha kelgusi chora-tadbirlar taqdimoti bilan tanishdi.
Mamlakatimizda qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish, mavjud suv resurslarining energetika salohiyatini samarali rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Kichik va mikro GESlar chekka hududlarni energiya bilan ta’minlash, tarmoqlardagi yo‘qotishlarni kamaytirish va xususiy sarmoyalarni jalb etishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
O‘tgan yili qabul qilingan alohida qarorga muvofiq, xususiy sektor ishtirokida umumiy quvvati 164 megavatt bo‘lgan 3 mingga yaqin kichik va mikro gidroelektr stansiyalarini qurish rejalashtirilgan.
Bugungi kunga qadar umumiy quvvati 41,6 megavatt bo‘lgan 64 ta obyekt foydalanishga topshirildi, bu rejalashtirilgan quvvatning to‘rtdan bir qismini tashkil etadi. Rejalashtirilgan 3 mingga yaqin loyihadan atigi 932 tasi boʻyicha tashabbuskorlar aniqlangan. Shuningdek, Jahon banki ishtirokida ajratilgan 150 million dollarlik imtiyozli resurslarni oʻzlashtirishning past surʻatlari qayd etilgan.
Qayd etilishicha, tadbirkorlar va investorlarda stansiyalar qurilishi, ishlab chiqarilgan elektr energiyasini sotish shartlari bo‘yicha hali ham ko‘plab savollar mavjud.
Shu munosabat bilan, loyihalarning boshlang‘ich qiymati bilan bir qatorda auktsionlarda elektr energiyasini xarid qilish tarifining minimal chegarasini belgilash va uni stansiya quvvatiga qarab farqlash taklif etildi. Bu “nol” narxda yutib olingan, lekin hech qachon amalga oshirilmagan loyihalar muammosini hal qiladi va investorlar uchun aniq va barqaror sharoitlar yaratadi.
Bundan tashqari, quvvati 100 kilovattgacha bo‘lgan mikro GESlarni loyihalash va qurish ham soddalashtirilgan tartibda amalga oshiriladi. Quvvati 50 kilovattgacha bo‘lgan loyihalar shaharsozlik hujjatlari ekspertizasidan va davlat arxitektura-qurilish nazoratidan ozod qilinadi.
Qo`shimcha suv bosimini yaratish uchun kanallar, daryolar va kanallar dizaynini o`zgartirishga ruxsat beriladi. Suv xoʻjaligi obʼyektlarida kichik va mikro GESlarni oʻz ehtiyojlari uchun qurishga ham kim oshdi savdosisiz yoʻl qoʻyiladi.
Loyihalar uchun mos maydonlarni aniqlashdan tortib, ishga tushirish va foydalanishgacha bo‘lgan barcha jarayonlarni qamrab oluvchi raqamli platforma joriy etiladi. Bundan tashqari, loyihalash, qurish va foydalanish bo‘yicha yagona uslubiy qo‘llanma hamda xususiy sektor ishtirokidagi loyihalarni amalga oshirish tartibi ishlab chiqiladi.
Yana bir dolzarb muammo sanoatning yuqori importga qaramligi bo`lib qolmoqda. Ayni paytda kichik va mikro GESlar uchun zarur bo‘lgan gidroagregat va butlovchi qismlarning 90 foizi xorijdan keltirilmoqda.
Bu borada 46 ta kichik va mikro gidroelektrostansiyalar barpo etgan “O‘zbekgidroenergo” aksiyadorlik jamiyati tajribasidan foydalanish, tadbirkorlarga loyihalash, qurilish-montaj ishlarini bajarish, asbob-uskunalar yetkazib berish bo‘yicha kompleks xizmatlar ko‘rsatish muhimligi ta’kidlandi. Ishlab chiqarishni mahalliylashtirish mumkin bo`lgan gidravlika va butlovchi qismlarning aniq ro`yxati tuziladi. Tadbirkorlar va investorlarga tegishli takliflar taqdim etiladi.
Mamlakatdagi daryo va kanallar tarmog‘ining umumiy uzunligi 173 ming kilometrdan oshadi. Taqdimot chog‘ida beton yotqizilgan kanallarda kichik va mikro GESlar qurishning salmoqli salohiyati qayd etildi. Mas’ul boshqarmalarga bunday obyektlarni to‘liq inventarizatsiyadan o‘tkazish, qo‘shimcha loyihalarni amalga oshirish uchun zaxiralarni aniqlash topshirildi.
Umuman olganda, 2030 yilgacha bunday stansiyalar quvvatini 204,8 megavattga yetkazish va yiliga 620 million kilovatt/soat ekologik toza elektr energiyasi ishlab chiqarishni ta’minlash rejalashtirilgan. Bu 350 ming xonadonni yashil energiya bilan taʼminlash, har yili 187 million kub metr tabiiy gazni tejash va 311 ming tonna karbonat angidrid gazi chiqindilarining oldini olish imkonini beradi.
Bundan tashqari, yangi oʻquv yilidan boshlab kichik hajmdagi “yashil” energiya sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlash uchun dual taʼlim tizimi joriy etiladi. Energetika korxonalari, jumladan, kichik gidroenergetika inshootlari talabalar uchun amaliy bazaga aylanadi.
Davlatimiz rahbari rejalashtirilgan loyihalarni amalga oshirishni jadallashtirish, sohaga xususiy sarmoyani keng jalb etish, moliyaviy resurslardan samarali foydalanish, texnika vositalarini mahalliylashtirish, malakali kadrlar tayyorlash bo‘yicha mutasaddilarga aniq topshiriqlar berdi.
Manba
